Keuzewijzer: Eenhandig typen
Computers worden met de dag belangrijker in ons dagelijks leven. Voor allerlei taken, zowel op het werk (allerlei kantoortaken) als thuis (internet, chat, bankverrichtingen, ...), wordt de computer gebruikt. Personen die slechts beschikken over één functionele hand ondervinden bij het bedienen van een computer diverse moeilijkheden:
Voor de meeste computers zijn er ondertussen oplossingen op de markt die het eenhandig gebruikt van een computer vereenvoudigen en efficiënter maken. Enkele eenvoudige oplossingen zijn in de hedendaagse computers standaard ingebouwd:
Indien de eenvoudige oplossingen niet volstaan, dan kan het toetsenbord vervangen worden:
of kunnen speciale programma's hulp bieden:
Tenslotte zal een cursus eenhandig typen (op een standaard of een aangepast toetsenbord) het bedienen van het toetsenbord ondersteunen.
Vaak moeten twee of soms meer toetsen tegelijk ingedrukt worden. Bijvoorbeeld voor het tikken van een hoofdletter moeten de <shift>-toets en de letter samen ingedrukt worden. Met een hand is dit altijd moelijk en vaak onmogelijk. De optie "plaktoetsen" bij de toegankelijkheidsfuncties van de besturingssystemen (MS-Windows of Apple Macintosh) maakt het mogelijk dat de twee toetsen (een speciale toets en een gewone toets) na elkaar kunnen worden ingedrukt en toch verwerkt worden alsof ze gelijktijdig werden ingedrukt.
Om sneller en efficiënter te kunnen tikken, heeft Dvorak een andere plaatsing van de letters op het toetsenbord voorgesteld. Bij de eenhand-versie van de Dvorak lay-out zijn de letters niet meer verspreid over de gehele breedte van het toetsenbord, maar gegroepeerd aan een kant (links of rechts). De cijfers staan niet meer op de bovenste rij maar zijn gegroepeerd aan de andere kant van het toetsenbord. Met de Dvorak lay-out hoeft de eenhandige typist zijn hand niet steeds over de gehele breedte van het toetsenbord te verplaatsen.
Bijna op elke PC kan zonder kosten een Dvorak-keyboard lay-out geïmplementeerd worden. Ofwel is de nodige software reeds in het besturingssysteem inbegrepen, ofwel kan de software gratis van het internet gehaald worden.
Op het internet zijn er ook diverse sites te vinden waarop je kan leren hoe je een Dvorak lay-out moet instellen en hoe je er moet mee typen:
Toetsenborden met Dvorak lay-out kunnen in de handel gekocht worden of kunnen zelf gemaakt worden door de letters op een standaard toetsenbord te overplakken met toetsenbordstickers.
In Vlibank kunnen de toetsenbordstickers gevonden worden onder:
1. hulpmiddelen voor personen met een motorische handicap
...
1.5. werken en ontspanning
1.5.1. beroep en hobby
...
1.5.1.3. kantoortaken
...
1.5.1.3.3. computer bedienen
1.5.1.3.3.1. toetsenbord bedienen
1.5.1.3.3.1.1. eenvoudige aanpassingen
...
1.5.1.3.3.1.1.7. toetsenbordstickers, toetsenbordletterhoes
De eenhandige typist die beschikt over een goede fijne motoriek, kan gebruik maken van een klein toetsenbord en hoeft zijn hand dan maar over die kleinere afstand te verplaatsen.
In Vlibank kunnen de kleine toetsenborden gevonden worden onder:
1. hulpmiddelen voor personen met een motorische handicap
...
1.5. werken en ontspanning
1.5.1. beroep en hobby
...
1.5.1.3. kantoortaken
...
1.5.1.3.3. computer bedienen
1.5.1.3.3.1. toetsenbord bedienen
...
1.5.1.3.3.1.2. toetsenbordalternatieven
...
1.5.1.3.3.1.2.3. verkleind toetsenbord
Voor eenhandige bediening zijn op de markt een aantal toetsenborden verkrijgbaar met een aangepaste vorm en een aangepaste plaatsing van de toetsen. De meeste van deze toetsenborden hebben bovendien nog een aantal ingebouwde extra functies die de bediening met een hand vereenvoudigen:
De aangepaste, ergonomische vorm van de toetsenborden maakt het typen met een hand minder belastend.
Een aparte plaats tussen de aangepaste toetsenborden voor eenhandig typen, wordt ingenomen door de toetsenborden LBIA (voor de linkerhand) en RBIA (voor de rechterhand) van de firma Maltron. Deze toetsenborden hebben een vorm die aangepast is aan de lengte van de vingers. De toetsen liggen in een holte en de lay-out ervan is aangepast aan het eenhandig gebruik. Het gebruik van deze toetsenborden is minder belastend en de nauwkeurigheid wordt gunstig beïnvloed.
Aangepaste toetsenborden voor eenhandig typen zijn in Vlibank te vinden onder:
1. hulpmiddelen voor personen met een motorische handicap
...
1.5. werken en ontspanning
1.5.1. beroep en hobby
...
1.5.1.3. kantoortaken
...
1.5.1.3.3. computer bedienen
1.5.1.3.3.1. toetsenbord bedienen
1.5.1.3.3.1.1. eenvoudige aanpassingen
...
1.5.1.3.3.1.1.4. toetsenbord voor eenhandige bediening
...
1.5.1.3.3.1.1.4.3. akkoordentoetsenbord
Een akkoordentoetsenbord heeft een klavier met een beperkt aantal toetsen, voor elke vinger een. De verschillende letters en commando's die bij een gewoon toetsenbord ingevoerd worden door het indrukken van een toets, worden bij een akkoordentoetsenbord ingevoerd door tegelijk verschillende toetsen in te drukken. Dit is vergelijkbaar met het spelen van akkoorden op een piano.
In Vlibank zijn akkoordentoetsenborden te vinden onder:
1. hulpmiddelen voor personen met een motorische handicap
...
1.5. werken en ontspanning
1.5.1. beroep en hobby
...
1.5.1.3. kantoortaken
...
1.5.1.3.3. computer bedienen
1.5.1.3.3.1. toetsenbord bedienen
1.5.1.3.3.1.1. eenvoudige aanpassingen
...
1.5.1.3.3.1.1.4. toetsenbord voor eenhandige bediening
...
1.5.1.3.3.1.1.4.2. akkoordentoetsenbord
Woordvoorspellingssoftware kan het typen met een hand eenvoudiger maken en versnellen omdat het aantal toetsaanslagen, nodig voor het invoeren van een woord, aanzienlijk kan verminderd worden. Woordvoorspellingssoftware tracht te voorspellen welk woord de typist gaat intikken. Zodra een letter getypt wordt, verschijnt op het scherm van de computer een lijst met woorden, beginnend met deze letter. Om de lijst te verfijnen, kunnen meerdere letters ingetikt worden. Zodra het bedoelde woord in de lijst verschijnt, kan het onmiddellijk in de tekst ingevoerd worden door het aan te klikken met de muis of door het overeenkomstig cijfer in te geven.
De woordvoorspellingsprogramma's kunnen met verschillende factoren rekening houden om de predictie en de typsnelheid te optimaliseren:
In Vlibank kunnen woordvoorspellingsprogramma's gevonden worden onder:
1. hulpmiddelen voor personen met een motorische handicap
...
1.5. werken en ontspanning
1.5.1. beroep en hobby
...
1.5.1.3. kantoortaken
...
1.5.1.3.3. computer bedienen
...
1.5.1.3.3.3. aanvullingen bij computerbediening
...
1.5.1.3.3.3.6. woordvoorspellingssoftware
In de handel zijn cursussen eenhandig typen beschikbaar. Om met een hand efficiënt te leren tikken op een standaard Azerty-toetsenbord kan je terecht bij:
Horemans L;
1979, Eénhandig typen rechts, Antwerpen: De Sikkel, 65p.
Horemans L;
1979, Eénhandig typen links, Antwerpen: De Sikkel, 65p.